[batou]

Kiedy w 2006 roku Orhan Pamuk otrzymał literacką nagrodę Nobla wszyscy mówili o tym jak bardzo „na czasie” było wyróżnienie właśnie jego w kontekście starań Turcji o przystąpienie do Unii Europejskiej. Wtedy i dziś sporo słyszy się o obawach związanych z tak dużą integracją islamskiego kraju z, w większości, katolicką lub laicką Europą. Powieść Śnieg we mnie te wątpliwości gruntuje. Nie dlatego, że powinniśmy się w jakiś sposób obawiać Turków, ale dlatego, że dla nich samych mogłoby to chyba przynieść więcej złego niż dobrego.

Pierwsza wydana w Polsce powieść Pamuka opowiada historię Ka, tureckiego poety, który po kilkuletnim pobycie w Niemczech wraca do ojczyzny, żeby napisać dla stambulskiej gazety reportaż o wyborach samorządowych w Karsie i fali samobójstw wśród kobiet w tym mieście. Są to jednak powody drugorzędne, bo tak naprawdę Ka przyjeżdża w to miejsce dla kobiety. Dla Ipek, którą pamięta z czasów studenckich, a która właśnie rozwiodła się z mężem. Ka przyjeżdża w poszukiwaniu natchnienia, miłości i szczęścia.

Pamuk w swojej książce pokazuje stale panujący w Turcji konflikt między laickim systemem sprawowania rządów, a głęboko zakorzenioną w jej obywatelach islamską kulturą. Konflikt ten prowadzi nie tylko do sporów politycznych, ale do wielkich ludzkich tragedii co chyba najbardziej dramatycznie obrazuje zakaz wpuszczania do szkół kobiet w czarczafach skutkujący samobójstwami. W książce mamy też oddany podział społeczeństwa na część wierną ideałom europeizacji, zwróconą w kierunku zachodu i wybierającą ten styl życia i część tradycjonalistyczną, dla której laicyzacja kraju jest wyrzeczeniem się wielowiekowych tradycji. W tej drugiej grupie mamy tu przedstawionych zarówno rozgoryczonych, ale pogodzonych z tym mieszkańców Karsu, jak i fundamentalistów gotowych walczyć ze zdrajcami Koranu. Konflikt między nimi to jeden z głównych wątków powieści, na którego tle opowiedziana jest historia Ka.

Proza Pamuka jest przesycona emocjami. Każdy z bohaterów tej powieści to tak naprawdę odrębna historia, każdy jest ciężko doświadczony przez los, czy to za sprawą miłosnych zawodów, prześladowań za głoszone poglądy, czy z powodu biedy. Ta żywiołowość w wyrażaniu emocji i indywidualizm bohaterów kształtuje relacje między nimi i wymusza niejako na pisarzu dynamiczną narrację. Szczególnie w połączeniu z rozwijającymi się w błyskawicznym tempie wydarzeniami w samym mieście. Książkę czyta się przez to bardzo dobrze i szybko, co jednak nie przeszkadza w skupieniu się nad poruszonymi przez Pamuka problemami. Ten pęd wydarzeń hamują też nieco opisy samego miasta odciętego od świata przez opady śniegu, z przerwami w dostawach energii elektrycznej i pogrążonego chwilami w takiej sennej atmosferze, co też ma wpływ na bohaterów, a szczególnie na Ka.

O Śniegu można na pewno powiedzieć, że jest to powieść na czasie. Powieść poruszająca problemy aktualnie trapiące zarówno Turcję, jak i całą Europę. Pamuk opisuje tu świat, w którym ścierają się cywilizacje wschodu i zachodu. Do nas ten konflikt dociera chyba głównie w postaci wiadomości o zamachach bombowych przygotowanych przez islamistów, ta książka pokazuje to co jest pod spodem. Pokazuje, że problemy związane z przenikaniem się tych dwóch światów nie są spowodowane tylko przez zapóźnienia gospodarcze krajów takich jak Turcja, ale wynikają z mentalności ludzi i ich przywiązania do kultury, która jest nam obca i prawdopodobnie nie do przyjęcia. Jeśli dzisiejsza Turcja wygląda tak jak opisane przez Pamuka miasto Kars to chyba należy się zastanowić, czy ideę europeizacji należy szerzyć w krajach, które stoją ciągle na rozstaju dróg, i w których społeczeństwo pozostaje tak podzielone. Warto przeczytać tę powieść, żeby to wszystko poznać nieco bliżej, ale warto też dlatego, że to niezwykle ciekawa i bardzo dobrze opowiedziana historia.

[e_moll_ka]

Bardziej niż kuszące Inna kultura inna mentalność,ale ludzka natura ciągle ta sama

[zurmik]

Ja utknąłem na "Nowym życiu"...